29.10.2026

Yazarın modeli, sağlama 12: iç çöküş notundaki gök cisimleri sayıları

İç çöküş ve yoğunluk notunda yazarın önerisini (merkez dış çepere göre yoğunlaşır) ölçümlerle karşılaştırmak için kullanılan sayılar asıl kaynaklarından tek tek denetlendi. Hepsi doğru: Dünya'nın merkezi 13,1 g/cm³ (PREM tablosunda 13,0885), üst kabuk 2,6 g/cm³; dönme ölçüleri (Ay 0,393 … Güneş 0,07) kaynaklı değerlerle aynı; hidrojende proton ≈ 6,7 × 10¹⁷ kg/m³, elektron bulutu ≈ 1,5 kg/m³. Güneş'in kütle çekiminin yıllık değişimi (−6,3 ± 4,3) × 10⁻¹⁴ ve bu hata payı 2σ; ikinci, bağımsız bir ölçüm (MESSENGER, Merkür'ün yörüngesi) (−6,13 ± 1,47) × 10⁻¹⁴ veriyor. İki ölçümle de iç çöküşlerin Güneş'e katabileceği ek kütle yılda 10⁻¹³'ten küçük kalıyor; notun cümlesi doğru. Sonuç: TAMAM.

Sade cümle. Yazarın "her iç çöküş merkezi dışarıya göre yoğunlaştırır" önerisi için kullandığımız gök cisimleri sayılarını asıl kaynaklarından yeniden denetledik. Sayıların hepsi doğru; Güneş için ikinci, bağımsız bir ölçüm de aynı şeyi söylüyor.

Etiket. SAĞLAMA, sonuç: TAMAM. Yeni kural yok, yeni karşılaştırma yok; yalnız notun dayandığı ölçümler denetlendi. Bu sayılar yazarın önerisini kanıtlamaz: "merkez dışarıdan yoğun" düzenini bugünkü fizik de açıklıyor (kütle çekiminin sıkıştırması, ağır maddenin merkeze çökmesi). Ayırt etmek için modelin bir sayı vermesi gerekiyor (açık nokta 188).

Denetlenen sayılar

Notta yazan	Kaynağın verdiği	Sonuç
Dünya'nın merkezi 13,1 g/cm³	PREM iç çekirdek ρ = 13,0885 − 8,8381·x² → merkezde 13,0885; iç çekirdeğin kenarında 12,76	doğru
Yer kabuğu 2,6 g/cm³	PREM üst kabuk (6 356–6 368 km) 2,600; alt kabuk 2,900; üstte 3 km okyanus 1,020	doğru (2,6 üst kabuğun değeri)
Dönme ölçüleri: Ay 0,3929, Mars 0,3644, Dünya 0,3307, Jüpiter 0,2756, Satürn 0,22, Güneş 0,07	Ay 0,3929 ± 0,0009; Mars 0,3644 ± 0,0005; Dünya 0,3307; Jüpiter 0,2756 ± 0,0006; Satürn 0,22; Güneş 0,070 (güneş modeli)	doğru
Merkür 0,346, Venüs 0,337, Uranüs ve Neptün ≈ 0,23	Merkür 0,346 ± 0,014; Venüs 0,337 ± 0,024; Uranüs, Neptün 0,23 (yaklaşık çözüm)	doğru
Proton ≈ 6,7 × 10¹⁷ kg/m³, elektron bulutu ≈ 1,5 kg/m³	yeniden hesap: 6,719 × 10¹⁷ ve 1,468 kg/m³ (Bohr küresi)	doğru
Güneş'in GM'si yılda (−6,3 ± 4,3) × 10⁻¹⁴	Pitjeva ve Pitjev 2013: aynı değer, hata payı 2σ	doğru; hata düzeyi eklendi
İç çöküşten Güneş'e ek kütle yılda 10⁻¹³'ten küçük	aşağıdaki hesap: 7,8 × 10⁻¹⁴ (Pitjeva) ve 6,6 × 10⁻¹⁴ (Genova)	doğru

Satürn, Uranüs, Neptün ve Güneş'in dönme ölçüleri doğrudan ölçüm değil, ölçüme dayanan model hesabıdır; grafikte bu yazılıydı.

Güneş'in kütlesi: iki bağımsız ölçüm

Güneş ışıyarak ve güneş rüzgârıyla kütle kaybeder. Işımanın götürdüğü kütle L/c² = 4,26 × 10⁹ kg/s, yani yılda 6,8 × 10⁻¹⁴; rüzgârla (1,3–1,9 × 10⁹ kg/s) toplam yılda 8,8–9,8 × 10⁻¹⁴. Pitjeva ve Pitjev'in astrofizik beklentisi (Güneş'e düşen kuyruklu yıldız ve göktaşı maddesi dahil) −9,8 … −3,6 × 10⁻¹⁴.

Ölçüm	Yöntem	Değer (yılda, × 10⁻¹⁴)	Ek kütle üst sınırı
Pitjeva ve Pitjev 2013	gezegen yörüngeleri (EPM2011)	−6,3 ± 4,3 (2σ)	7,8 × 10⁻¹⁴
Genova ve ark. 2018	MESSENGER, Merkür'ün yörüngesi	−6,13 ± 1,47	6,6 × 10⁻¹⁴ (hata 1σ sayılarak)

Ek kütle üst sınırı = ölçümün 2σ üst ucu − beklenen en büyük kayıp. İki yöntem birbirinden bağımsız ve aynı sonucu veriyor: iç çöküşler Güneş'e ek kütle katıyorsa bu yılda 10⁻¹³'ten küçük.

Gözlem (sonuç değil): Genova'nın ölçtüğü kayıp, ışıma + rüzgâr tahmininden yılda (2,7–3,6) × 10⁻¹⁴ kadar az; bu yaklaşık 2σ ve rüzgâr tahmininin kendi belirsizliği içinde. Yazarlar ölçümü beklentiyle uyumlu buluyor. Bu fark iç çöküşten gelen ek kütle diye okunamaz: model bir miktar söylemiyor ve fark anlamlı değil.

Kod

import math
for r in (0.0, 1221.5):                        # PREM iç çekirdek
    x = r / 6371.0
    print(r, 13.0885 - 8.8381 * x * x)          # 13,0885 ve 12,76 g/cm³
mp, me, rp, a0 = 1.67262192595e-27, 9.1093837139e-31, 0.84075e-15, 5.29177210544e-11
V = lambda r: 4 / 3 * math.pi * r ** 3
print(mp / V(rp), me / V(a0))                   # 6,72e17 ve 1,47 kg/m³
yil, L, c, Ms = 365.25 * 86400, 3.828e26, 299792458.0, 1.98847e30
isik = L / c ** 2                               # 4,26e9 kg/s
for ruz in (1.3e9, 1.9e9):
    print((isik + ruz) / Ms * yil)              # 8,8e-14 ve 9,8e-14 / yıl
print(-6.3 + 4.3 + 9.8)                         # Pitjeva: 7,8 (× 1e-14)
print(-6.13 + 2 * 1.47 + (isik + 1.9e9) / Ms * yil * 1e14)   # Genova: 6,6 (× 1e-14)

Çıktı

PREM iç çekirdek r=0.0 km: 13.0885 g/cm3
PREM iç çekirdek r=1221.5 km: 12.7636 g/cm3
proton yoğunluğu: 6.719e+17 kg/m3
elektron bulutu (Bohr küresi): 1.468 kg/m3
ışıma kütle kaybı: 4.259e+09 kg/s = 6.76e-14 / yıl
rüzgâr 1.3e+09 kg/s ile toplam: 8.82e-14 / yıl
rüzgâr 1.9e+09 kg/s ile toplam: 9.77e-14 / yıl
Pitjeva: ek kütle üst sınırı 7.8e-14 / yıl
Genova: ek kütle üst sınırı 6.6e-14 / yıl

Ne değişti

İç çöküş notunun Güneş cümlesine hata düzeyi (2σ) ve ikinci ölçüm (Genova 2018) eklendi; sayılar değişmedi. Açık nokta 188 (sıkışma kuralı) aynen açık: gök cisimleri tarafında modelin "hangi cisim kaçıncı iç çöküşte" sorusuna sayı vermesi gerekiyor.

Denetlenen sayılar

Güneş'in kütlesi: iki bağımsız ölçüm

Kod

Çıktı

Ne değişti

Kaynaklar