29.10.2026
Yazarın modeli, sağlama 13: atom çapası notunun ölçüm tablosu
Atom çapası notundaki karşılaştırma tablosunun dayandığı ölçümler asıl kaynaklarından tek tek denetlendi. Hepsi doğru: proton/elektron oranı 1 836,152 673 426 (CODATA 2022), hidrojende kütlenin %99,95'i çekirdekte, Bohr yarıçapı / proton yarıçapı ≈ 62 900, oranın 7,5 milyar yılda değişmediği ölçüm (Bagdonaite ve ark. 2013; büyüme yönünde 2σ sınırı 3,56 × 10⁻⁷), proton ve elektronun bozunmadığı (en çok aranan kanallarda 2,4 × 10³⁴ ve 6,6 × 10²⁸ yıldan uzun). İki küçük kesinlik eklendi: bozunma sınırları belirli kanallar içindir; ölçülen oran değişiminin merkez değeri modelin beklediği yönde ama sıfırdan ayırt edilemiyor. Sekizinci periyot: Ekim 2026 sonu itibarıyla 119. ve 120. element yapılamadı; Dubna'nın ilk sonuçları Eylül–Ekim 2026'ya bekleniyordu, duyurulmuş bir sonuç bulunamadı. Sonuç: TAMAM.
Sade cümle. Atom çapası notunda modeli atomla karşılaştırırken kullandığımız ölçümleri asıl kaynaklarından yeniden denetledik. Sayıların hepsi doğru. İki yere küçük bir kesinlik ekledik; sekizinci periyot öngörüsü bugün de ayakta.
Etiket. SAĞLAMA, sonuç: TAMAM. Yeni kural yok, yeni karşılaştırma yok; yalnız notun dayandığı ölçümler denetlendi.
Denetlenen sayılar
| Notta yazan | Kaynağın verdiği | Sonuç |
|---|---|---|
| m_p / m_e = 1 836,152 673 426 | CODATA 2022: 1 836,152 673 426 ± 0,000 000 032 | doğru |
| Hidrojende kütlenin %99,95'i çekirdekte | μ / (μ + 1) = 0,99946 | doğru |
| Bohr yarıçapı 52 918 fm, proton yarıçapı 0,841 fm, oran ≈ 6,3 × 10⁴ | CODATA 2022: a₀ = 52 917,72 fm, r_p = 0,84075 ± 0,00064 fm; oran 62 941 | doğru |
| 7,5 milyar yılda 3,6 × 10⁻⁷'den az değişim (2σ) | Bagdonaite ve ark. 2013 (PRL; z = 0,89, geriye bakış 7,5 milyar yıl): Δμ/μ = (−1,0 ± 0,8 istatistik ± 1,0 sistematik) × 10⁻⁷; toplam hata 1,28 × 10⁻⁷; 2σ aralığı −3,56 … +1,56 × 10⁻⁷ | doğru |
| Bir nefes en az ≈ 1,6 milyar yıl | 7,5 × 10⁹ × 7,63 × 10⁻⁸ / 3,56 × 10⁻⁷ = 1,61 × 10⁹ yıl | doğru |
| Protonun kütle yarıçapı yük yarıçapından belirgin küçük | Duran ve ark. 2023 (Nature): "notably smaller than the electric charge radius" | doğru (sayı modele bağlı; notta da öyle yazılı) |
| Proton ömrü 10³⁴ yıldan uzun | Super-Kamiokande 2020: p → e⁺π⁰ kanalında > 2,4 × 10³⁴ yıl (%90 güven) | doğru; kanal bilgisi eklendi |
| Elektron ömrü 6,6 × 10²⁸ yıldan uzun | Borexino 2015: e⁻ → γν kanalında ≥ 6,6 × 10²⁸ yıl (%90 güven) | doğru; kanal bilgisi eklendi |
| 118 element, 7 periyot | IUPAC | doğru |
| 119 ve 120 için Dubna, RIKEN, Berkeley deneyleri | JINR: 119 için ²⁴⁹Bk + ⁵⁰Ti, 120 için ²⁴⁸Cm + ⁵⁴Cr; başlangıç Mayıs 2026, ilk sonuç beklentisi Eylül–Ekim 2026. RIKEN ²⁴⁸Cm + ⁵¹V ile 2018'den beri sürüyor. | doğru; durum eklendi |
İki kesinlik
- Bozunma sınırları kanal içindir. Super-Kamiokande'nin 2,4 × 10³⁴ yılı protonun en çok aranan bozunma yolu (pozitron ve nötr pion) içindir; Borexino'nun 6,6 × 10²⁸ yılı elektronun bir foton ve bir nötrinoya bozunması içindir. Başka yollar için sınırlar farklıdır. Modelin "en küçük çiftler yok olmaz" sözüyle uyum değişmez; tabloya kanal bilgisi eklendi.
- Oran değişiminin yönü. Modelde proton/elektron oranı geçmişte küçüktür, yani uzak gökadada ölçülen Δμ/μ eksi olmalı. Ölçümün merkez değeri −1,0 × 10⁻⁷ bu yönde, ama hata payı 1,28 × 10⁻⁷ olduğu için sıfırdan ayırt edilemiyor (0,8σ). Bu bir destek değil; yalnız çelişki olmadığını söylüyor. Ölçüm 7,5 milyar yılda en çok 4 nefese izin veriyor (3,56 / 0,763 = 4,7).
Gözlem (sonuç değil): yazarın modeli dosyasındaki 20:40 hesabında aynı ölçüm "< 1,3 × 10⁻⁷" diye geçiyor; bu 1σ hata payıdır. Atom çapası notu 2σ sınırını (3,6 × 10⁻⁷) kullanıyor. İki yazım aynı ölçümün iki güven düzeyi; çelişki yok, notlarda 2σ esas alınır.
Sekizinci periyot: bugünkü durum
Modelin ilk tarihli öngörüsü (yazarın kuralı, 29.10.2026): atomun kendi elektron bulutu en çok yedi kabuktur; 8. periyot dolmaz. Ekim 2026 sonu itibarıyla 119. ve 120. element yapılmadı. Dubna'nın ²⁴⁹Bk + ⁵⁰Ti deneyi Mayıs 2026'da başladı; Haziran 2026'da duyarlılığı 480 fb'dı, bir olay görmek için 180–200 fb gerektiği söyleniyordu. İlk sonuçların Eylül–Ekim 2026'da gelmesi bekleniyordu; duyurulmuş bir sonuç bulunamadı. Öngörü ayakta; deney sonuçları geldikçe bu satır güncellenir. Hatırlatma: elementin yapılamaması tek başına kanıt değildir.
Kod
import math
mu = 1836.152673426 # CODATA 2022
a0, rp = 5.29177210544e-11, 8.4075e-16 # CODATA 2022
print(mu / (mu + 1)) # 0,99946
print(a0 / rp) # 62 941
s = math.hypot(0.8, 1.0) # Bagdonaite: toplam hata 1,28e-7
print(-1.0 - 2 * s, -1.0 + 2 * s) # 2σ: −3,56 … +1,56 (× 1e-7)
def T(k): return k * (k + 1) // 2
L = [14 ** j * 2 ** T(j + 1) for j in range(9)]
def kabuk(a): return 3 * a * a - 3 * a + 1
bulut = sum(L[j] * kabuk(9 - j) for j in range(2, 9))
def oran(B): return 1568 * ((B + 6.5) ** 3 - 6.5 ** 3) / bulut
lo, hi = 1.0, 1e10
for _ in range(200):
m = (lo * hi) ** 0.5
lo, hi = (m, hi) if oran(m) < mu else (lo, m)
basamak = oran(lo + 1) / oran(lo) - 1
print(lo, basamak) # 3,9336e7 nefes; 7,627e-8
print(7.5e9 * basamak / 3.56e-7) # 1,61e9 yıl
Çıktı
H kütlesi çekirdekte: 0.9994556794247617
a0/rp: 62941.089568123694 a0 fm: 52917.7210544
Bagdonaite sigma: 1.2806248474865698 2σ aralık: -3.5612496949731396 1.5612496949731396
B: 39335705.63773131 basamak: 7.626657594350661e-08
nefes alt sınırı (yıl) sınır 3.56e-07 : 1606739661.7311783
Ne değişti
Atom çapası notunun tablosunda bozunma satırına kanal bilgisi, Bagdonaite kaynağına dergi adı, 2. sınava (sekizinci kabuk) Ekim 2026 durumu eklendi; sayılar ve hükümler değişmedi. Sıradaki kaynak denetimi: kütle büyümesi notundaki 7 doğrudan ölçüm.
Kaynaklar
- Atom çapası (denetlenen not)
- NIST, CODATA 2022 değerleri (düz metin tablo)
- Bagdonaite ve ark. (2013), Physical Review Letters 111, 231101: metanolle z = 0,89'da proton/elektron oranı
- Duran ve ark. (2023), Nature 615, 813: protonun kütle yarıçapı
- Super-Kamiokande (2020), Physical Review D 102, 112011: proton bozunması araması
- Borexino (2015): elektronun yük korunumu sınaması
- JINR (Dubna), Mart 2026: 119 ve 120. element deneyleri
- Ununennium (119. element): deneylerin durumu (yönlendirme)