30.10.2026
Yazarın modeli, sağlama 39: kesin veri listesinin güncellik bakışı
Kesin veri listesinin 18 satırı yeni yayınlara karşı denetlendi ve listede başka sayılardan türetilen bütün sayılar yeniden hesaplandı. Hepsi doğru. İki yeni bilgi var: ilk helyum payı için 2026'da aynı ekibin daha hassas yeni değeri (0,2458 ± 0,0013) eskisiyle uyumlu; ses dalgalarının açısını üç bağımsız deney (Planck, ACT, SPT) aynı tanımla birbirine 0,7σ içinde ölçüyor. Listedeki değerler değişmedi.
Kısaca
Yöntemin ikinci kuralı: modelle yalnız kesin verilerle karşılaştırma yapılır. Bu yüzden listenin kendisinin de düzenli olarak sağlanması gerekir: değerler hâlâ güncel mi, listede başka sayılardan türetilmiş sayılar doğru mu? Sağlama: TAMAM — bütün türetilmiş sayılar yeniden hesaplandı ve doğru; yeni yayınlar listedeki değerleri değiştirmiyor, yalnız doğruluyor.
Güncellik
| Satır | Listedeki değer | Yeni bakış (30.10.2026) | Durum |
|---|---|---|---|
| Uzayın sıcaklığı | 2,72548 ± 0,00057 K | Fixsen (2009) hâlâ başvuru değeri | aynı |
| Ses dalgalarının açısı | 100θ* = 1,04110 ± 0,00031 | SPT-3G D1 tablosunda üç deney aynı tanımla: ACT − Planck −0,65σ, SPT − Planck −0,20σ, ACT − SPT −0,21σ | aynı; bağımsız doğrulama güçlendi |
| İlk helyum payı | 0,2453 ± 0,0034 | Aynı ekip, 15 bölge, 2026 ön baskı: 0,2458 ± 0,0013 (eskiyle 0,14σ; ilk çekirdek hesabıyla −0,7σ) | aynı; yeni değer dergide çıkınca listeye alınabilir |
| Nötrino türü | 2,9963 ± 0,0074 | 3'ten −0,50σ; PDG 2026 baskısı yayımlandı | aynı |
| İnce yapı sabiti, proton / elektron | CODATA 2022 | Bir sonraki CODATA düzeltmesi (2026 verisi) henüz yayımlanmadı | aynı |
| Renk sayısı, kabuklar, sihirli sayılar, genetik şifre | sayımlar | değişmez sayılar | aynı |
| Süpernova eğrisi | Pantheon+ | karşılaştırma 9'da DES 5 yıl ile de denetlendi (sağlama 34) | aynı |
Not: SPT-3G tablosunda Planck'ın açısı 1,04184 görünür; listedeki 1,04110 Planck 2018'in kendi tanımıdır. Fark (0,00074) iki ayrı tanımdan gelir; aynı tanım içinde üç deney birbirine çok yakındır. Bu yüzden listedeki değer değişmedi; yalnız "üç deney aynı değeri buluyor" cümlesinin sayısal dayanağı yazıldı.
Türetilmiş sayılar
| Sayı | Listede | Yeniden hesap | Durum |
|---|---|---|---|
| Proton / elektron (kütlelerden) | 1 836,152 673 426 | 1 836,152 673 42 | doğru |
| Kütle çekiminin gücü, G m_p² / ħc | ≈ 5,9 × 10⁻³⁹ | 5,906 × 10⁻³⁹ | doğru |
| Zayıf kuvvetin gücü, G_F m_p² | ≈ 1,0 × 10⁻⁵ | 1,027 × 10⁻⁵ | doğru |
| Işık başına atom, η | ≈ 6,1 × 10⁻¹⁰ (1,6 milyarda 1) | 6,12 × 10⁻¹⁰ (1,63 milyarda 1) | doğru (çıkarım) |
| Karanlık madde / atom | 5,36 ± 0,06 | 5,364 ± 0,065 | doğru (çıkarım) |
| Nötr pion genişliği, 2 / 3 / 4 renk | 3,4 / 7,76 / 13,8 eV | 3,45 / 7,76 / 13,80 eV; ölçüm 3 renkten +0,36σ | doğru |
| Gluon sayısı, kodon sayısı, kabuklar | 8; 64; 2, 8, 18, 32 | 3² − 1 = 8; 4³ = 64; 2n² | doğru |
Bu sağlama neyi göstermez?
Yalnız listedeki değerlerin güncelliğini ve iç hesabını denetler; modelin hiçbir sayısını sınamaz. Yeni helyum değeri henüz ön baskıdır ve eskisiyle aynı ekibindir; bu yüzden "birden çok bağımsız yöntem" ölçütü için yeni bir dayanak değildir, eski değeri değiştirmek için de gerekçe değildir.
Kod
# Sağlama 39 (30.10.2026): kesin veri listesinin türetilmiş sayıları
import math
c=299792458.0; hbar=1.054571817e-34; G=6.67430e-11
mp=1.67262192595e-27; me=9.1093837139e-31; a_inv=137.035999177
print(mp/me, G*mp**2/(hbar*c)) # 1836.1527, 5.906e-39
print(1.1663788e-5*0.93827208943**2) # 1.027e-5
kB=1.380649e-23; T=2.72548
ng=2*1.2020569/math.pi**2*(kB*T/(hbar*c))**3
rc=3*(100e3/3.0856775814913673e22)**2/(8*math.pi*G)
print(0.02237*rc/mp/ng) # 6.12e-10
print(0.1200/0.02237) # 5.364
f=0.13041/math.sqrt(2); m=0.1349768
for Nc in (2,3,4): # 3.45, 7.76, 13.80 eV
print(Nc, (Nc/3)**2/a_inv**2*m**3/(64*math.pi**3*f**2)*1e9)
P,A,S=(104.184,.029),(104.157,.030),(104.171,.060) # SPT-3G D1 Tablo I
for x,y in ((A,P),(S,P),(A,S)):
print((x[0]-y[0])/math.hypot(x[1],y[1])) # -0.65, -0.20, -0.21
print((0.2458-0.2453)/math.hypot(.0034,.0013), (0.2458-0.2467)/math.hypot(.0013,.0002))
Çıktı: 1836.15267342; 5.906e-39; 1.0268e-05; 6.117e-10 (proton kütlesiyle; 273,9 formülüyle 6,127e-10); 5.3643; 3.449 / 7.760 / 13.796; −0.647 / −0.195 / −0.209; 0.137 / −0.684.
Kaynaklar
- Aver ve ark. (2026), LBT Y_p Projesi IV: Y_p = 0,2458 ± 0,0013 (ön baskı, 29.01.2026)
- SPT-3G D1 (2025), Tablo I: 10⁴θ*ₛ — SPT 104,171 ± 0,060, ACT DR6 104,157 ± 0,030, Planck 104,184 ± 0,029
- Particle Data Group, Review of Particle Physics (2026), Int. J. Mod. Phys. A 41, 2630011
- CODATA 2022 (Mohr ve ark., 2024)
- Sağlama 38: araştırma notlarında çıkarım taraması