31.10.2026
Yazarın modeli, sağlama 66: Herkes için kutularındaki sayılar
Herkes için serisindeki deney ve soru kutularında sayı geçen 18 kutunun bütün sayıları yeniden hesaplandı; dış dünyaya ait olanlar (ses ve ışık hızı, Güneş'in uzaklığı, ışıma sıcaklığı, foton ve atom yoğunluğu) kaynağı açılarak denetlendi. Hepsi doğru. Bir soru kutusunda 'bu değer' sözü kutu tek başına okunduğunda neyi gösterdiğini söylemiyordu; değer adıyla yazıldı. Sonuç değişmedi.
Sağlanan kural. Herkes için serisinde okura verilen her sayı ya modelin kuralından doğru hesaplanmış ya da kaynağı açılıp doğrulanmış bir ölçüm olmalı; standart modelin hesabı ölçüm gibi sunulmamalı; bir kutu tek başına okunduğunda anlaşılır olmalı.
Sonuç: gözlem. Sayı geçen 18 kutu (10 sayfada) okundu. Bütün sayılar doğru. Bir kutuda yalnız anlatım düzeltildi. Model ya da sonuç değişmedi.
Dış dünyaya ait sayılar
| Kutu | Sitedeki sayı | Denetim | Kaynak |
|---|---|---|---|
| 01 Şimşek | her 3 saniye ≈ 1 km | ses 340 m/s → 3 s = 1,02 km | Hong Kong Gözlemevi |
| 01 Güneş sönse | yaklaşık 8 dakika | 1 au / c = 499,0 s = 8,32 dk | PDG 2024 (au kesin); Smithsonian: 8 dk 20 s |
| 03 Sıcaklık | 1 000 kat küçükken 2 725 K | 2,7255 K × 1 000 = 2 725,5 K | PDG 2024: T₀ = 2,7255(6) K |
| 03 Işığın serbest kalışı | ≈ 1 100 kat küçük, ≈ 3 000 K | 1 + z* = 1 090,9; 2,7255 × 1 090,9 = 2 973 K | Planck 2018: z* = 1 089,92 ± 0,25 (standart modelin çıkarımı) |
| 03 Atom başına foton | ≈ 410 / cm³; 4 m³'e bir atom; ≈ 1,6 milyar | n_γ = 410,73 cm⁻³; n_b = 0,2515 m⁻³ → 3,98 m³; oran 1,63 × 10⁹ (1/η = 1,66 × 10⁹) | PDG 2024; kutu bunu "standart modelin hesabı" diye sunuyor (doğru etiket) |
Foton yoğunluğu doğrudan ölçülen sıcaklıktan hesaplanır; atom yoğunluğu ve η standart modelin çıkarımıdır. Kutu ikinci kısmı açıkça çıkarım diye sunduğu için kesin veri ilkesine uygundur.
Modelin kurallarından gelen sayılar
| Kutu | Sitedeki sayı | Hesap | Kural |
|---|---|---|---|
| 04 Şeker küpleri | 1, 7, 19, 37, 61 | n³ − (n − 1)³ | sayım kuralı |
| 04 Odayı say | 6 + 8 = 14 | 6 yüz + 8 köşe | 14 kutup |
| 04 4. adım | 64 ve 37 | 4³ = 64; 64 − 27 = 37 | sayım kuralı |
| 05 3. adım | 1 + 12 + 6 = 19 | 3³ − 2³ = 19 | salınım 6a (1-6-12-18) |
| 06 Kâğıt katlama | 7. katlamada 128 | 2⁷ = 128 | benzetme |
| 06 İç evren | 112 + 784 = 896; 64 nefeste 8 adım | 112 × 8 = 896; iç adım n'ye kadar n³/8 nefes: 8³/8 = 64 | kural 10 (iç saat küp kök) |
| 08 Okçu | 3⁵ × 14 = 3 402, 3 388 ± 21'in yanında | 3 402 − 3 388 = 14 = 0,67σ | rastlantı örneği (modelin sayısı değil) |
| 09 Beş ölçüm | 30 cm, 29,6 ± 0,1 → 4σ, sarı | (30 − 29,6) / 0,1 = 4; sarı = 2–5σ | renk ölçüsü |
Kutu dışında aynı sayfalardaki iki sayı da yeniden hesaplandı: √(14³ × 8⁴) = 3 352,5 (08; arşivdeki formül) ve "torbadan üç sayı" olasılığı C(12, 3) / C(20, 3) = 0,193 ≈ beşte bir (08). İkisi de doğru.
Yapılan düzeltme
08'in ikinci soru kutusu "3 402 bu değerin hemen yanına düşüyor" diyordu; "bu değer" kutunun dışında, gövde metnindeki 3 388 ± 21'dir. Kutu tek başına okunduğunda belirsiz kaldığı için "3 388 değerinin" diye yazıldı. Anlam değişmedi.
Kod
c=299792458; au=149597870700
print(3*340/1000) # 1,02 km
print(au/c, au/c/60) # 499,0 s; 8,32 dk
T0=2.7255; print(T0*1000, T0*1090.92) # 2 725,5 K; 2 973 K
ng=410.73e6; nb=0.2515 # m⁻³
print(1/nb, ng/nb, 1/6.04e-10) # 3,98 m³; 1,63e9; 1,66e9
print([n**3-(n-1)**3 for n in range(1,6)]) # 1 7 19 37 61
print(1+12+6, 2**7, 112*8, 8**3/8) # 19 128 896 64
print(3**5*14, (3402-3388)/21) # 3402 0,67
from math import comb; print(comb(12,3)/comb(20,3)) # 0,193
print((30-29.6)/0.1) # 4
Dayanak: kural listesi (/sonuc/kurallar/) ve çalışma notlarındaki sunum ölçüleri.
Kaynaklar
- PDG 2024, Astrophysical Constants and Parameters (T₀, n_γ, n_b, η, z*, astronomik birim)
- Planck 2018 sonuçları VI: kozmolojik parametreler
- Smithsonian Ulusal Hava ve Uzay Müzesi: Güneş ışığı Dünya'ya yaklaşık 8 dakika 20 saniyede ulaşır
- Hong Kong Gözlemevi: ses 340 m/s, saniyeyi 3'e böl
- Herkes için serisi
- Kural listesi