01.11.2026
Aday okumalar: algoritmanın birden çok cevabı ve eleme
Algoritmanın birden çok okumasına izin verdiği sorularda okumalar hesaptan önce aday olarak yazılır, ölçümle ve modelin sonradan gelişen yapılarıyla örtüşmesine göre elenir. Bu not dört sorunun aday kümelerini, her birinin eleme ölçütünü ve bugünkü durumunu verir: 13,8 milyar yılın saati (3 aday), katlar arası ışığın enerjisi (5 aday, dördü elendi), gözlemcinin gördüğü genişleme (4 aday, ikisi elendi), karanlık madde sayımı (2 aday). İki soru doğrudan okundu: serbest karşı parçacıklar (kural 30) ve çift üyelerinin eşitliği (kural 31).
1. Yöntem
Algoritma bir soruya tek cevap veriyorsa o cevap hesaplanır. Birden çok cevap verebiliyorsa:
- Okumaların hepsi hesaptan önce yazılır (bu notta, tarihiyle).
- Her aday ayrı hesaplanır.
- Aday iki yoldan elenir: ölçümle (yalnız kesin veri; Yöntem) ve modelin sonradan gelişen yapılarıyla örtüşmemesiyle.
- Düşen aday silinmez; nedeniyle durur. Düşen, modelin kendisi değil o okumadır.
- Algoritmanın hiç söylemediği bir şey kalırsa ayrı bir açık soru olarak yazılır.
Tutan aday tutuyor sayılır ve ilerleyiş ondan sürer; kaç adayın birlikte sınandığı ve rastlantı olasılığı bilgi olarak yanında yazılır.
2. Aday kümeleri
Soru 1. 13,8 milyar yıl hangi saatin süresi? (kural 29)
| Aday | Okuma | Algoritmadaki dayanağı | Eleme ölçütü | Durum |
|---|---|---|---|---|
| A1 | Gözlediğimiz evren, atomları içeren iç evrendir; 13,8 milyar yıl onun ilk adımından (ilk bağlarından) bugüne kendi saatiyle geçen süre | ışık atom katlarının geçişinden doğar (kural 28); atomlar bu evrenin ürünleridir; kural 29'un sözü | atom çapası saatiyle (11,3 G₇ dolumu) aynı evrende tutarlılık; galaksi ölçeğindeki iç evren eşlemesi | önde |
| A2 | 13,8 milyar yıl atomun kendi yapısının (çekirdek Y₀, bulut G₁–G₇) doğrusal adımlarıdır | atom kendi başına bir C₀–Y₀–G yapısıdır (kural 20) | atomlar evrenin ilk anında değil sonra oluşur (bilgi için: çıkarım); atom saatinin 11,3 dolumu ile çelişki | zayıf |
| A3 | Başlangıç ilk adım değil, geç bir an (bir nefes ya da doygunluk) | nefes ve doygunluk (kural 9, 13) | hızlanan genişleme sınavında hangi saatin kullanıldığı; nefes takvimi | açık |
İç adımın süresi (yıl karşılığı) bugünkü kurallardan çıkmıyor (sağlama 46); A1 doğrulanırsa yıl, atom çapası saatinden gelecek bir bağla çevrilir.
Soru 2. Kat değiştiren parçacığın saldığı ışığın enerjisini ne belirler? (kural 28)
Yaş okuması düştü: komşu katlar arasındaki enerji oranı, yaşın hangi artan işlevi alınırsa alınsın, kat büyüklüklerinin oranına eşit çıkıyor ve hidrojenin deseniyle uyuşmuyor (karşılaştırma 10, sağlama 47). Kalan yol katın bağ enerjisidir: merkeze yakın kat daha sıkı bağlıdır. Algoritmanın verdiği büyüklüklerden adaylar:
| Aday | Bir katın bağ enerjisi neyle orantılı | Dayanağı | Not | Durum (02.11.2026, karşılaştırma 11) |
|---|---|---|---|---|
| B1 | 1 / katın yarıçapı; yarıçap = katın dolduğu adım | kural 1: n. adımın kabuğu n'de | serbest sayı yok | elendi: R₁ = 222,5, R₂ = 446,5 |
| B2 | 1 / yarıçap² | çöküşün etkisi kabuk yüzeyine yayılır | serbest sayı yok | elendi: R₁ = 49 720, R₂ = 199 800 |
| B3 | 1 / kattaki kutup sayısı (14ᵏ⁺¹) | bağ kutuplar arasında paylaşılır (kural 7) | serbest sayı yok | elendi: R₁ = R₂ = 14 |
| B4 | 1 / kat sabitesi S(k + 2) | kural 8 | serbest sayı yok | elendi: R₁ = 14,74, R₂ = 19,75 |
| B5 | 1 / (kat sırası)² | katın sırası | hidrojenin deseni bilinirken eklendi; iki oranı birebir verdi → tutuyor, kural 32 | açık (sayılmaz): 5,400 ve 2,857 tam; ikinci bağımsız sınav bekliyor |
Sınav (döngü): her aday için R₁ = ΔE(G₁↔G₂) / ΔE(G₂↔G₃) ve R₂ = ΔE(G₂↔G₃) / ΔE(G₃↔G₄) hesaplanır, hidrojenin ölçülen oranlarıyla (5,4 ve 2,857) karşılaştırılır; ölçüt karşılaştırma 10'unki (%1 uyuyor, %1–10 yakın). Beş adayın birlikte sınandığı sonuçta yazılır.
Sonuç (karşılaştırma 11, 02.11.2026): B1–B4 elendi (katın büyüklüğüne dayanan oranlar dışa doğru büyüyor ya da sabit kalıyor; hidrojende küçülüyor). B5 iki oranı birebir verdi (5,400 ve 2,857): tutuyor, kural 32. Sıradaki tahminler bu kuraldan çıkarılır.
Sonuç (02.11.2026, karşılaştırma 11): B1–B4 elendi. Dördü de katla birlikte üstel büyüyen sayılardır; bu yüzden ardışık geçiş oranı ya sabit kalır ya dışa doğru büyür, hidrojende ise küçülür. Okunan: ışığın enerjisini katın büyüklüğü değil sırası belirliyor. B5 açık aday; ikinci bağımsız sınavı k²'nin modelin işleyişinden ölçüme bakmadan çıkması ya da aynı biçimin başka bir ölçümü (ağır atomların iç katları, yedi kat sınırı) ayarsız vermesidir.
Soru 3. Gözlemci genişlemede hangi cepheyi görür? (kural 19)
| Aday | Okuma | Serbest sayı | Durum |
|---|---|---|---|
| C1 | yalnız üst yapının cephesi; ölçek ∝ t² | yok | elendi (karşılaştırma 9: veri üssü 1,40 ± 0,05; 2'den 7σ'dan uzak) |
| C2 | kendi cephesi ile üst cephe birlikte: ölçek = A · t^(2/3) + B · t² | 1 (A / B oranı) | önde: iç içe yapı bunu doğal olarak verir; erken dönemde kendi cephe (yavaşlama), geç dönemde üst cephe (hızlanma) baskın |
| C3 | tek bir yerel üs 2x / (1 + x), x atom çapası saatinden | yok | elendi: önceden hesaplanan 1,84 (saat A) veri üssünden (1,40 ± 0,05) yaklaşık 9σ uzak |
| C4 | yalnız kendi cephe; ölçek ∝ t^(2/3) | yok | elendi: veri hızlanma gösteriyor (üs 1'den büyük) |
C2'nin sınavı (döngü): süpernova eğrisinin biçimi (Pantheon+, tam hata dizeyi) bir serbest oranla uydurulur; aynı oranla ikinci, bağımsız bir ölçüm (en yaşlı yıldızların yaşına göre evrenin en küçük yaşı) önceden hesaplanır. İkisi birlikte tutarsa "uyuyor"; yalnız birincisi tutarsa "yakın".
Soru 4. Karanlık madde nasıl sayılır? (kural 16)
| Aday | Sayım | Karanlık / görünen oranı | Dayanağı | Durum |
|---|---|---|---|---|
| D1 | iç evrende yapıya girmeyen bütün çiftler | n² − 1: adım adım büyür (iç adım 3'te 8, 7'de 48) | kural 5 (enerjide bölüşüm yok) | açık |
| D2 | kabuk başına 1 yapı birimine 6 salınım birimi | 6(N − 1) / N: 6'ya yaklaşır | kural 16'nın "kabuk başına yapı : salınım = 1 : 6" cümlesi | önde |
Eleme ölçütü: oranın evren boyunca değişip değişmediği. Kozmik fondan (ilk ışık) ve bugünkü gökada kümelerinden çıkarılan oranlar yaklaşık aynı (bilgi için; ikisi de standart modelin çıkarımıdır). D1 büyüyen bir oran öngördüğü için bu bilgiyle zayıflar; hüküm doğrudan bir ölçümle verilecek.
3. Doğrudan okunan iki soru
| Soru | Okuma | Kural |
|---|---|---|
| Laboratuvarda serbest tutulan karşı parçacıklar (pozitron 1932'den beri; karşı hidrojen 1 000 saniye, ALPHA 2011) "karşı madde hep bağlıdır" kuralıyla nasıl uyuşur? | Laboratuvardaki karşı parçacık bir yapıdır, içinde kapalı üyeler baskındır; en küçük çiftin kapalı üyesi hiç tek kalmaz. Karşılaşmada yapılar çözülür, çiftler yok olmaz, bağ enerjisi ışık olur. | 30 |
| Bir çiftin iki üyesi aynı enerjide mi? | Evet; açık ve kapalı üye birbirinin aynasıdır. Eşsizlik çiftler arasıdır. Ölçüm de parçacık ve karşı parçacığın kütlesini eşit bulur (BASE 2022: yük/kütle oranı 10¹²'de 16 içinde aynı). | 31 |
4. Döngünün sırası
- Soru 2: beş adayın R₁, R₂ hesabı ve sonucu (karşılaştırma 11). Yapıldı (02.11.2026): B1–B4 elendi, B5 açık.
- Soru 3: C2'nin iki parçalı sınavı (karşılaştırma 12).
- Soru 4: D1 / D2 için doğrudan ölçümle karşılaştırılabilecek bir büyüklük aranır; yoksa açık kalır.
- Soru 1: A1'in atom çapası saatiyle tutarlılığı (yalnız sağlama). Her yeni yapı (yeni kural, yeni eşleme) geldiğinde açık adaylar o yapıyla yeniden okunur.