İçeriğe geç
Sonsuz ÇöküşYaratılış Kâinat Açılımı
Ayrıntı sayfası. Hesapların ve kaynakların tam hâli burada durur. 28 Ekim 2026'dan önceki notlar V11 kitabının GPT hesaplarıyla çalışır; bunlar yazarın modelinin parçası sayılmaz (özet). Kısa özet: Sağlamalar ve karşılaştırmalar.

29.10.2026

Yazarın modeli, sağlama 14: kütle büyümesi notunun yedi ölçümü

Kütle büyümesi notundaki 'Kanıtlar' tablosunun yedi doğrudan ölçümü asıl kaynaklarından denetlendi. Hepsi doğru: proton/elektron oranının 7,5 milyar yılda değişmemesi, Ay'a lazer ölçümüyle kütle çekimi sabitinin değişimi (−5,0 ± 9,6) × 10⁻¹⁵ / yıl (Universe 7, 34, 2021), uzak gökadaların kırmızıya kayması, süpernova tayflarında zaman uzaması (Blondin ve ark. 2008: üs 0,97 ± 0,10; bağımsız ikinci ölçüm DES 2024: 1,003 ± 0,011, 1 504 süpernova), proton ve elektronun bozunmaması, proton ile karşı protonun yük/kütle oranının trilyonda 16 duyarlılıkla aynı olması (BASE, Nature 2022). İki kesinlik eklendi: BASE kütleyi değil yük/kütle oranını ölçer; kütle çekimi ayarlanmasaydı ölçümle çelişki büyüklük mertebesiyle on binlerce kat hata payıdır. Sonuç: TAMAM.

Sade cümle. Kütle büyümesi kararını desteklediğini yazdığımız yedi ölçümü asıl kaynaklarından yeniden denetledik. Sayıların hepsi doğru. Süpernova ölçümüne bağımsız ikinci bir ölçüm ekledik; iki yere küçük bir kesinlik yazdık. Kararın hükmü değişmedi.

Etiket. SAĞLAMA, sonuç: TAMAM. Yeni kural yok, yeni karşılaştırma yok; yalnız notun dayandığı ölçümler denetlendi. Bu ölçümler bir karşılaştırma değildir: kütle büyümesi kararı onlar bilinerek verildi; tablo kararın bu ölçümlerle çelişmediğini gösterir, kararı kanıtlamaz.

Denetlenen sayılar

Notta yazan Kaynağın verdiği Sonuç
Proton/elektron oranı, 7,5 milyar yılda fark (−1,0 ± 1,3) × 10⁻⁷ (Bagdonaite ve ark. 2013) (−1,0 ± 0,8 ± 1,0) × 10⁻⁷, toplam hata 1,28 × 10⁻⁷ (sağlama 13'te denetlendi) doğru
Kütle çekimi sabitinin değişimi (−5,0 ± 9,6) × 10⁻¹⁵ / yıl (Biskupek, Müller ve Torre 2021) Ġ/G₀ = (−5,0 ± 9,6) × 10⁻¹⁵ / yıl; dergi: Universe 7(2), 34 (2021). Aynı çalışma: eşdeğerlik ilkesi (−2,1 ± 2,4) × 10⁻¹⁴, β − 1 = (6,2 ± 7,2) × 10⁻⁵, γ − 1 = (1,7 ± 1,6) × 10⁻⁴; "Einstein'ın kuramından sapma yok" doğru; dergi adı eklendi
Uzak gökadaların ışığı kırmızıya kayar, kayma uzaklıkla artar Hubble–Lemaître yasası; yüz yıldır binlerce gökadada, birbirinden bağımsız uzaklık yöntemleriyle ölçülüyor doğru (yalnız varlığı ve yönü; eğimi, yani H₀, tartışmalı ve listede yok)
Uzak süpernovalar (1 + z) kat yavaş yaşlanır; zaman uzaması olmayan modeller dışlandı (Blondin ve ark. 2008) 13 süpernovanın 35 tayfı, 0,28 ≤ z ≤ 0,62; üs b = 0,97 ± 0,10; zaman uzaması olmayan ("yorgun ışık") model χ² = 150,3 (35 serbestlik), (1 + z) modeli 27,0 doğru
— (notta yok) Bağımsız ikinci ölçüm: DES süpernova programı (White ve ark. 2024): 1 504 süpernovanın ışık eğrisi, z ≈ 0,1–1,2; b = 1,003 ± 0,005 ± 0,010 eklendi; tayf ile ışık eğrisi iki ayrı yöntem
Proton ömrü, en çok aranan yolda 2,4 × 10³⁴ yıldan uzun (Super-Kamiokande 2020) p → e⁺π⁰ > 2,4 × 10³⁴ yıl, %90 güven (sağlama 13) doğru
Elektron ömrü 6,6 × 10²⁸ yıldan uzun (Borexino 2015) e⁻ → γν ≥ 6,6 × 10²⁸ yıl, %90 güven (sağlama 13) doğru; kanal bilgisi eklendi
Proton ile karşı protonun yük/kütle oranı, trilyonda 16 duyarlılıkla aynı (BASE 2022) "trilyonda 16 içinde eşit"; Nature, 5 Ocak 2022. Aynı deneyde kütle çekimine tepkileri arasında fark yok (sınır yüzde 3) doğru; kesinlik eklendi (aşağıda)

İki kesinlik

  1. BASE kütleyi değil yük/kütle oranını ölçer. Notun "açık ve kapalı tayf aynı kütleyi verir" cümlesi, proton ile karşı protonun yüklerinin büyüklükçe eşit olduğu (bu da ayrıca ölçülmüştür) kabulüyle kütle eşitliğine çevrilir. Nota bu kesinlik yazıldı.
  2. "Ayarlanmasaydı ölçümle çelişirdi" cümlesinin büyüklüğü. Kararda kütleler büyür ve kütle çekiminin gücü aynı oranda azalır (G·m² sabit). Ayarlanmasaydı, atom birimleriyle ölçülen kütle çekimi yılda yaklaşık 2H kadar güçlenir görünürdü. Eşdeğer genişlemede kütlenin büyüme hızı genişlemenin hızıdır (H). H₀ kesin veri listesinde değil (tartışmalı); burada yalnız büyüklük mertebesi için iki değer de denendi: 67,4 ile yılda 1,38 × 10⁻¹⁰, 73,0 ile 1,49 × 10⁻¹⁰. Ay'a lazer ölçümünün hata payı 9,6 × 10⁻¹⁵ olduğu için fark iki değerde de hata payının ≈ 14 000–16 000 katı. Cümle doğru; bu bir sınav değildir, çünkü kural bu ölçüm bilinerek kondu (açık nokta 170).

Kararla ilişkisi değişmedi

Yedi ölçümün hepsi kararla çelişmiyor; hiçbiri kararı tek başına seçtirmiyor (aynı ölçümleri standart model de verir). Kararın kendi sınavı hâlâ açık: kütle büyümesinin bugünkü hızını, yani modelin bir adımının süresini, ölçüme bakmadan veren bir kural (kütle büyümesi notu, açık nokta 2; sağlama 11'deki "yaş" sorusu).

Kod

# "Ayarlanmasaydı" büyüklüğü: atom birimlerinde Ġ/G ≈ 2H (m ∝ a, H = ȧ/a)
for H0 in (67.4, 73.0):                 # km/s/Mpc; yalnız büyüklük mertebesi için
    H = H0 / 977.792 * 1e-9             # 1/yıl
    print(H0, 2 * H, 2 * H / 9.6e-15)   # → 1.38e-10, 14 361 kat;  1.49e-10, 15 554 kat
# Süpernova zaman uzaması: sıfırdan uzaklık
print(0.97 / 0.10)                      # Blondin 2008: 9,7 hata payı
print(1.003, (0.005**2 + 0.010**2) ** 0.5)  # DES 2024: 1,003 ± 0,011

Kaynaklar