Çapa: tek bir ölçümle bütün tarihi tahmin etmek

Bir gemi denizin ortasında konumunu nasıl bilir? Bir yere çapa atar, o noktayı sabit sayar ve gerisini ona göre hesaplar. Bu sitenin yöntemi de böyle.

Sisteme evrenin tarihinden yalnız bir sayı veriyoruz: bugün uzayın sıcaklığı, 2,725 derece Kelvin. Bu bizim çapamız. Sistem kendi oranlarını kullanarak bu tek sayıdan evrenin geçmişini ve bugününü hesaplıyor: genişleme hızı, evrenin yaşı, bebek evrenin ses dalgaları… Sonra her hesabı teleskopların ölçümüyle karşılaştırıyoruz.

En önemli kural: sonradan ayar yok. Hesap yapıldıktan sonra hiçbir sayıya dokunulmaz. Çünkü sonucu bildikten sonra sayıları oynarsan her şeyi tutturabilirsin; ama o zaman hiçbir şey kanıtlamamış olursun.

Aşağıdaki oyunda bunu kendin gör: önce sistemin tahminlerini sırayla aç, sonra hile düğmesine bas ve ne olduğuna bak.

Soru: Hile düğmesi her şeyi yeşil yaptı. Bu, sistemin doğru olduğunu gösterir mi?

Hayır. Cevaplara bakarak sayıları değiştirdik; yani tahmin etmedik, kopya çektik. Gerçek bir tahmin cevabı görmeden önce yapılır. Bu yüzden sitede yalnız ayarsız sonuçlar sayılır.