Herkes için · 3. adım / 10 · 4 dk
Evrenin sıcaklığı: 2,7 derece
İlk ışığın sönük parıltısı her yönden geliyor; bu çalışmanın bütün sınamaları bu tek sayıya dayanıyor.
Fırından yeni çıkmış bir tepsi düşün. Önce yakıcı sıcaktır, sonra yavaş yavaş soğur; ama uzun süre hafif bir sıcaklık yayar. Evren de böyle: bebekken çok sıcaktı, genişledikçe soğudu, ama ilk sıcaklığının sönük bir parıltısı hâlâ her yönden geliyor.
Bu parıltıya kozmik fon ışıması denir. 1965'te tesadüfen bulundu: iki mühendis antenlerindeki bir cızırtıdan kurtulamıyordu ve cızırtı gökyüzünün her yerinden geliyordu. Bugün sıcaklığı çok kesin ölçülmüştür: 2,72548 derece Kelvin. Kelvin, en soğuk olabilecek noktadan (mutlak sıfırdan) sayılan sıcaklıktır; yani bu yaklaşık eksi 270,4 santigrat derece.
Bu sitenin bütün sınamaları bu tek sayıya dayanır. Sisteme yalnız bunu veriyoruz; gerisini sistem kendi oranlarıyla hesaplıyor. Bu sayıya çapa diyoruz (7. adım).
Kozmik fonun bir özelliği daha var: tamamen düzgün değil. Bazı yönler çok az daha sıcak, bazıları çok az daha soğuk (yüz binde bir kadar). Bu minik lekeler, evren bebekken sıcak gazda çalkalanan ses dalgalarının izleridir. Lekelerin gökteki tipik boyu (yaklaşık bir derece; dolunayın iki katı kadar) gökyüzünün en kesin ölçülen sayılarından biridir. Sistemin bugün tutturamadığı sayı da bu.
Soğuyan çay
Bir bardak sıcak çayı masaya koy ve her beş dakikada bir bardağın dışına dokun (dikkat, yakmasın). Önce hızlı, sonra yavaş soğur. Evrenin sıcaklığı da genişledikçe düşer: evren iki kat büyüdüğünde sıcaklığı yarıya iner. Bu basit kural sayesinde bugünkü sıcaklıktan geçmişteki her anın sıcaklığı hesaplanabilir.
Soru: Evren bugünkünden 1 000 kat küçükken sıcaklığı kaç dereceydi?
Yaklaşık 1 000 kat daha sıcak: 2 725 derece Kelvin. Işığın serbest kaldığı an tam olarak böyle bir andır: evren bugünkünden yaklaşık 1 100 kat küçükken, sıcaklık 3 000 derece civarındayken.